Bestemming

Sprekend erfgoed

Langs de Nederlandse kust zijn nog veel bunkers van de Atlantikwall te vinden. De meeste liggen verborgen onder het zand, vooral in (beschermde) natuurgebieden. Andere zijn zichtbaar in het landschap en zijn zelfs beeldbepalend voor het gebied. Verworden tot landmark bieden ze de wandelaar of fietser een rust- of oriëntatiepunt.

Een bunker herbestemd als verblijfplaats voor vleermuizen.

In de periode waarin de bunkers werden gesloopt of voorzien van een laag zand was de confrontatie met het oorlogsverleden weggestopt en maakten ze geen deel uit van ons erfgoed. De laatste jaren heeft er echter een kentering plaatsgevonden: bunkers staan inmiddels volop in de belangstelling van zowel het publiek als de overheid. Er bestaat behoefte om de fysieke relicten een betekenisvolle plek te geven in het collectieve geheugen, maar ook ontwikkeling van het toeristische en recreatieve aanbod speelt een rol. Hierin staat ‘beleving’ vaak centraal. De blootlegging en inrichting van bunkers als musea, het gebruiken als platform voor kunst, of aanwijzen als monument zijn allemaal van invloed op de herinneringscultuur. Er wordt bewust en onbewust invulling gegeven aan de betekenis van het verleden, er worden aspecten meer of minder onder de aandacht gebracht. De wijze van omgang met de geschiedenis vertelt ook iets over onszelf en de manier waarop het verleden onderdeel van onze identiteit uitmaakt.

Bezoekers tijdens de landelijke ‘Bunkerdag’ in Scheveningen.

Herbestemming en hergebruik bieden kansen om het complexe en meervoudig interpreteerbare verleden te verankeren. Cultuurhistorisch erfgoed is meer dan alleen objecten uit het verleden die bewaard moeten blijven, het zijn plekken van herinnering. Ze markeren de plekken waar oorlogshandelingen plaatsvonden, maar hun symboolfunctie houdt na de oorlogsperiode niet op, óók daarna vertellen de bunkers en het landschap een uniek verhaal. Met een brede benadering komt de diversiteit van dit erfgoed optimaal aan bod. Zo ontstaat een rijk herinneringslandschap wat gelezen kan worden vanuit verschillende perspectieven.

Atlantikwall Museum Scheveningen.